Kampani ya tiyi ya Marukyu Koyamaen yanena kuti dzina la tiyi wake wotchuka wokhala ndi zitini zakuda linatengedwa kuchokera ku chakumwachi. (ABC News: James Orton)
Poyamba, matcha iyi ingawoneke ngati yeniyeni, yokhala ndi dzina lodziwika bwino la Isuzu komanso zinthu zina zomwe zimapangidwa.
Ufa wa tiyi wobiriwira waku Japan ndi wotchuka kwambiri kotero kuti wopanga wotchuka Marukyu Koyamaen amaletsa kuchuluka kwa zinthu zomwe amagula pa kasitomala aliyense kuti apewe kusungidwa.
Koma Matsutsugu Nonomura, yemwe anali woyang'anira malonda a kampaniyo padziko lonse lapansi, ankadziwa kuti chitini cha tiyi wa Isuzu matcha chomwe anali nacho chinali chabodza.
Matcha latte ikutchuka kwambiri chifukwa cha chithunzi chake chokongola pa malo ochezera a pa Intaneti. (Wikimedia: Irvan Ary Maulana)
Matcha yatchuka kwambiri m'zaka zaposachedwa, ndipo alimi aku Japan akuvutika kukwaniritsa kufunikira komwe kukukulirakulira.
Mitengo ya tiyi imatenga zaka zisanu kuti ikule, ndipo njira yopangira ufa wa tiyi ndi yovuta kwambiri. Kuti alimi awonjezere kuchuluka kwa chlorophyll ndi amino acid, ayenera kuphimba mitengo ya tiyi kwa milungu itatu isanakololedwe.
Pambuyo pokolola, masambawo amatenthedwa ndi nthunzi kwa masekondi 10, kenako amaumitsa ndi mpweya, kenako amapukutidwa pogwiritsa ntchito mphero yamwala yachikhalidwe, zomwe zimabala magalamu 40 okha pa ola limodzi.
Kulemba tiyi wa Matcha sikulamulidwa kwenikweni, ndipo opanga ena aku Japan akuopa kuti opanga tiyi osakhulupirika aku China akugwiritsa ntchito mwayi woti anthu ambiri azigulitsa tiyi wopanda khalidwe pansi pa chizindikiro cha "matcha waku Japan".
Ngakhale aliyense angapange matcha, opanga amanena kuti zilembo zina za matcha kapena ma phukusi omwe amawona kunja akukopera mitundu yodziwika bwino yaku Japan kapena amanena zabodza kuti tiyiyo imachokera kumadera aku Japan.
Monga tiyi ambiri, matcha amapangidwa kuchokera ku chomera chomwecho—mtengo wa tiyi (Camellia sinensis)—koma momwe amagwiritsidwira ntchito ndi osiyana kwambiri. (ABC News: James Orton)
Chakumwachi chatchuka kwambiri posachedwapa pa malo ochezera a pa Intaneti, ndipo ogula akuchiyamikira chifukwa cha ubwino wake pa thanzi, kukoma kwake kolemera kwa umami, komanso caffeine wofewa kuposa khofi wamba.
Matcha ndi mtundu wapadera wa tiyi wobiriwira womwe unachokera ku Japan ndipo uli ndi mbiri yakale yochokera zaka zosachepera 400. (ABC News: James Orton)
Chowonjezerachi tsopano chafala m'ma cafe padziko lonse lapansi, chimapezeka mu latte, makeke, ndi ayisikilimu, koma iyi si nthawi yoyamba kuti kufunikira kwake kuchuluke.
Kusowa koyamba kwa matcha kunachitika m'zaka za m'ma 1990, pamene kampani yopanga ayisikilimu ya Häagen-Dazs inayambitsa ayisikilimu wobiriwira wokhala ndi zokometsera za tiyi ku Japan.
"Ndikumva kukhutira kwakukulu kuona kuti chikhalidwe cha ku Japan, kapena miyambo yakale iyi, ikudziwika ndi anthu padziko lonse lapansi," adatero.
Chaka chatha, chifukwa cha kukula kwa malo ochezera a pa Intaneti, kugulitsa tiyi wobiriwira ku Japan kunakula ndi 25% chaka chilichonse, kufika pamlingo wapamwamba kwambiri.
Chaka chino, zolemba zimenezo zinaswekanso: malonda a machesi kuyambira Januwale mpaka Seputembala anaposa malonda onse a chaka chonse cha 2024.
Bambo Yamamoto anati: “Tikudandaula kwambiri kuti sitingathe kukwaniritsa zosowa za anthu padziko lonse lapansi.”
Pali nkhawa kuti kuchuluka kwa matcha kudzakhudza kupezeka kwa mitundu ina ya tiyi wobiriwira yomwe ikukondedwa ndi ogula aku Japan.
Ku Uji, komwe ndi limodzi mwa madera otchuka kwambiri a tiyi ku Japan, mizere yayitali ya alendo nthawi zonse imapangidwa kunja kwa masitolo ogulitsa tiyi a matcha, ndipo tiyi yomwe ili m'mashelefu imagulitsidwa mkati mwa maola ochepa kuchokera pamene yatsegulidwa.
Kugula mwachindunji kuchokera kwa wopanga zinthu kudakali njira yodalirika, koma a Nomura akuda nkhawa ndi kukwera kwa ogulitsa zinthu osakhulupirika pa intaneti.
Mitundu ina ya matcha yaku China yomwe imagulitsidwa pamsika imatsanzira mayina ndi ma phukusi a zinthu zodziwika bwino zaku Japan, pomwe ina imanena zabodza kuti imapangidwa m'madera a tiyi aku Japan monga Uji.
Iye anati: “Ngati ogula agula chinthu akuganiza kuti ndi Uji matcha koma akupeza kuti sichili chokoma monga momwe amayembekezera, mwina angasiye kuchigula.”
"Kuyembekezeka kwa zinthu zabodza zotere kufalikira osati ku China kokha komanso padziko lonse lapansi kungawononge kwambiri msika."
Akuluakulu a zaulimi ku Japan anati pamene kutchuka kwa matcha kukukulirakulira, kuchuluka kwa zinthu zabodza kwakulanso, koma sanathe kupereka ziwerengero zenizeni.
Unduna wa Zaulimi, Nkhalango ndi Usodzi ku Japan ukulimbikitsa kulembetsa zizindikiro zotere kunja kwa dziko ndipo ukukhulupira kuti wapambana pang'ono polimbikitsa China kuti ithane ndi zinthu zosokeretsa.
Matcha amapangidwa pogaya masamba obiriwira ouma, atachotsa mitsempha, kukhala ufa wabwino. (ABC News: James Orton)
"Tikudziwa kuti, mwachitsanzo, makampani aku China omwe si a Uji apempha kuti alembetse chizindikiro cha 'Uji Matcha' ku China," adatero Tomoyuki Kawai wa dipatimenti ya tiyi m'chigawochi.
Kukwera mofulumira kwa kutchuka kwa matcha kwachititsa kuti ufa wa tiyi wabwino kwambiriwu ukhale wochepa padziko lonse lapansi. (ABC News: James Orton)
Ubale wa China ndi Japan walowa m'mavuto pambuyo poti Nduna Yaikulu ya Japan, Sanae Takaichi, yanena kuti mwina Japan ingalowerere m'nkhondo ya ku Taiwan.
ABC idalumikizana ndi bungwe la National Intellectual Property Administration ku China koma sinalandire yankho.
Utumikiwu ukhoza kukhala ndi zinthu zochokera ku AFP, APTN, Reuters, AAP, CNN ndi BBC World Service zomwe zili ndi ufulu wa olemba ndipo sizingabwerezedwenso.
Tikuzindikira kuti anthu a ku Australia omwe ndi Aaborijini ndi anthu a ku Torres Strait Islander anali anthu oyamba kukhala ku Australia komanso oyang'anira dziko lomwe timakhala, kuphunzira ndi kugwira ntchito.
Nthawi yotumizira: Disembala-17-2025