Mu June 2026, ku Ulaya kunali kutentha kwambiri.
Malinga ndi Xinhua News Agency, Agence France-Presse inanena kuti kutengera momwe nyengo ikuyendera komanso ziwerengero za anthu a EU Joint Research Centre, pa June 25, anthu osachepera 101 miliyoni ku Europe adakumana ndi kutentha kopitilira 35°C, ndipo anthu 50 miliyoni adakhudzidwa ku France kokha. Malinga ndi miyezo ya World Meteorological Organization, kutentha kumatanthauzidwa ngati kutentha kwakukulu kwa tsiku ndi tsiku kopitilira 32°C komwe kumatha masiku atatu otsatizana kapena kuposerapo.
Deta yochokera ku Unduna wa Zaulimi ku France ikuwonetsa kuti ttomatoMadera omwe amapanga zinthu adataya mpaka 80%. Lipoti la GuardianTV lidafotokoza momveka bwino momwe zinthu zilili pamene "Tomato amaphika pamtengo".
N’chifukwa chiyani dziko la France linali dziko lomwe lakhudzidwa kwambiri ku Ulaya? Kutentha kwapakati padziko lonse kwakwera kale ndi pafupifupi 1.4°C poyerekeza ndi kuchuluka kwa mafakitale asanayambe, pomwe kutentha konse ku Europe kwafika pafupifupi 2.4°C. Chifukwa cha malo ake komanso momwe mpweya umayendera, France ili pachiwopsezo chachikulu cha mphamvu ya mphepo yotentha kwambiri kuposa UK ndi Germany. Kutentha kwakukulu kwakhala chinthu chokhazikika ku France, kufika msanga komanso kumatenga nthawi yayitali chaka chilichonse. Mu 2003, kutentha ku France kunapha anthu opitilira 14,000; mu 2026, kutentha sikunaphe anthu okha komanso mbewu.
Kutentha kwakukulu kum'mwera kwa France n'koopsa kwambiri kuposa "kusowa kwa madzi" wamba. Kutentha komwe kumapitirira 40°C kwa masiku angapo kumakhudza zipatso zokha, zomwe zimapangitsa kuti zokolola za chimanga zichepe ndi pafupifupi 30%, nkhuku zikwizikwi zimafa ku France, komanso kuti mkaka uchepe ndi 30%-40% chifukwa cha kutentha kwa ng'ombe za mkaka. Gawo lonse laulimi "likuvutika kwambiri".
Kutentha kumeneku kunayambitsanso mkangano wandale pankhani ya mpweya woziziritsa ku France. Atsogoleri akumanja anatchula mpweya woziziritsa ku France ngati chinthu chofunikira pa moyo, pomwe akatswiri azachilengedwe anagogomezera kuti mpweya woziziritsa ku France ungawonjezere mphamvu ya kutentha pachilumbachi. Zoona zake n'zakuti kuchuluka kwa mpweya woziziritsa ku France kuli kochepera 10%, kotsika kwambiri poyerekeza ndi Spain ndi Italy. M'sabata imodzi yokha, Carrefour inagulitsa ma air conditioner ndi mafani amagetsi osachepera 30,000, ndipo malonda a Amazon a ma air conditioner ndi mafani amagetsi ku France pafupifupi kuwirikiza kawiri poyerekeza ndi nthawi yomweyi sabata yatha.
Kubwerera ku mafakitale a phwetekere: kodi makampani opanga phwetekere ku France ndi aakulu bwanji? Malinga ndi zomwe zanenedweratu ndi makampaniwa, kuchuluka kwa phwetekere ku France mu 2026 kukuyembekezeka kufika matani 494,900, ndi malo obzala pafupifupi mahekitala 2,736. Mu Epulo, mitengo yapakhomo inali yokwera ndi 34% kuposa mulingo wa 2025 ndipo inali yokwera ndi 41% kuposa avareji ya 2021-2025. Kuchepa kwa zokolola kwawonetsedwa kale mwachindunji mumitengo.
Mavuto a ku France sali m'malire ake okha. Monga dziko lalikulu la ulimi mu EU, kuchepetsa kupanga phwetekere ku France kwawonjezera mwachindunji kukakamizidwa kwa kutumiza kumadera ena akuluakulu opanga phwetekere monga Italy ndi Spain. Ma quotation a ketchup ya phwetekere pamsika wa ku Europe akumva kale kupsinjika kwa mbali yopereka, kotero kukwera kwa mitengo kwakanthawi kochepa kukuperekedwa kwa ogula padziko lonse lapansi.
"Heat Dome" ya Xinjiang ndi Kusatsimikizika kwa Inner Mongolia
Pamene Ulaya ikulimbana ndi vuto la phwetekere, maso a makampani opanga phwetekere padziko lonse lapansi akutembenukira nthawi yomweyo kum'mawa. Kumayambiriro kwa Julayi 2026, Xinjiang Basin ku China idakumana ndi vuto la "heat dome" losazolowereka la nyengo.
Kodi dome lotenthetsera ndi chiyani? Mwachidule, limatanthauza dongosolo lokhazikika lotenthetsera lomwe limapangidwa pamalo okwera kwambiri, limagwira ntchito ngati chivindikiro cholimba cha mphika chotsekedwa bwino chomwe chimamangiriridwa kumpoto kwa China. "Chivundikiro" ichi chili ndi makhalidwe awiri oopsa: choyamba, chimasunga kutentha kwa nthaka, kuletsa mpweya wotentha kutuluka kupita kumlengalenga wapamwamba ndikuukakamiza kuti udziunjikane pafupi ndi pamwamba; chachiwiri, chimatseka mpweya wozizira kuchokera kunja, kuletsa mphepo yozizira kutuluka ndi mpweya wotentha kulowa mkati.
Zidziwitso zovomerezeka kuchokera ku Xinjiang Meteorological Observatory zikusonyeza kuti kumayambiriro kwa Julayi, dera lonse la Turpan linakhalabe lotentha kwambiri kuposa 40°C kwa masiku angapo otsatizana, ndi kutentha kwakukulu komwe kunayesedwa kwa 49°C pa Julayi 3, ndipo madera ena akumaloko akuyembekezeka kufika pa 50°C, zomwe zinaphwanya kwambiri nyengo kwa nthawi yomweyo. Ku Hami, Bayangol ndi madera ena, kutentha kwa pamwamba kunapitirira 65°C.
Chodetsa nkhawa kwambiri n’chakuti “chivindikiro” ichi sichili chokhazikika. Dome lotentha likufalikira pang’onopang’ono kum’mawa. Malinga ndi zomwe zanenedweratu ndi China Meteorological Administration pa Julayi 4, lamba wotentha kwambiri waphimba Gansu ndi madera akumadzulo kwa Inner Mongolia, kenako n’kulowa m’madera akumpoto kwa China ndi Huanghuai. Kum’mwera kwa Beijing, Tianjin, pakati ndi kum’mwera kwa Hebei, kumpoto kwa Henan ndi kumadzulo kwa Shandong, kutentha kwakukulu kwa masana kukukwera kufika pa 38°C mpaka 40°C.
Ndiye, kodi mbewu za phwetekere za ku Xinjiang zingapulumuke chaka chino? Tiyenera kusanthula izi kuchokera m'mbali ziwiri: "mapangidwe obzala" ndi "nyengo ya malo".
Kubzala m'munda wotseguka vs. Kubzala m'nyumba yobiriwira
100% ya tomato wokonzedwa ku Xinjiang amalimidwa m'minda yotseguka. Malo otseguka komanso opumira mpweya amapewa zotsatira za "kuwotcha modzaza" m'ma greenhouse. Madera omwe adakhudzidwa kwambiri ku France anali ma greenhouse omwe alibe zida zapamwamba zowongolera chilengedwe, komwe kutentha kwamkati kumatha kukwera kwambiri kuposa momwe kulili panja. Tomato wa Xinjiang amamera m'minda yotseguka, komwe mphepo ingadutse.
Chidaliro cha Kuthirira Chipale Chofewa cha Tianshan Mountain
Moyo wa tomato wa ku Xinjiang uli m'madzi osungunuka ndi chipale chofewa ochokera ku mapiri a Tianshan. Ngakhale kutentha kwambiri kumawonjezera kusungunuka kwa madzi, kumathandiziranso kusungunuka kwa ayezi ndi chipale chofewa cha m'mapiri, zomwe zimapangitsa kuti madzi azikhala okhazikika. Kuphatikiza ndi ukadaulo wotchuka wa "kuthirira madzi pogwiritsa ntchito filimu yapulasitiki + kasamalidwe ka madzi ndi feteleza" ku Xinjiang, madzi opita ku mizu akhoza kutsimikizikabe.
Mzere Womaliza wa Chitetezo: Kusiyana kwa Kutentha kwa Tsiku ndi Tsiku
Kupanga kwa lycopene kumafuna kutentha koyenera usiku. Ubwino wapadera wa Xinjiang uli mu mawonekedwe ake odziwika bwino a nyengo: "kuvala jekete lachikopa m'mawa ndi gauze masana". Ngakhale kutentha kwa masana kupitirira 40°C, bola kutentha kwa usiku kutsika kufika pafupifupi 20°C, zomera zimatha kupeza mwayi wochira.
Mu 2025, malo obzala tomato ku Xinjiang adafika pa 520,000 mu, ndipo zokolola zake zinali matani 4.8 miliyoni. Chiŵerengero chonse cha makina chinali chokwera kufika pa 99%, ndipo chiŵerengero cha makina obzala ndi okolola chinali choposa 98.5%. Xinjiang ili ndi makampani opitilira 70 okonza, omwe amapanga njira yonse yopangira mafakitale yokhudza kuswana, kubzala, kukonza ndi kugulitsa. Wachiwiri kwa purezidenti wa Xinjiang Tomato Industry Association adalengeza kuti malo obzala tomato kudziko lonse chaka chino ndi 1.6 miliyoni mu, pomwe 1.35 miliyoni mu ili ku Xinjiang, zomwe zimapangitsa kuti 84% ya dziko lonselo ikhale yoposa.
Mu Chigawo cha Changji ndi Heshuo County ku Xinjiang, alimi adanena kuti "kukula konse kwa maluwa a phwetekere ndi zipatso chaka chino kuli koyenera", ndipo zokolola zikuyerekezeredwa kukhala matani 9 pa mu. Alimi ku Shawan City adatinso mitundu yomwe ikukula pakati ikuyembekezeka kukolola kumayambiriro kwa Ogasiti, ndi zokolola pafupifupi matani 9 pa mu.
Kutengera ndi nkhani zambiri, kutentha kwa nthawi yochepa kumayambiriro kwa Julayi sikunakhudze kwambiri kuchepa kwa kupanga phwetekere ku Xinjiang. Komabe, kutentha kwambiri kudzapangitsa kuti zipatso zipse mofulumira, zomwe zingayambitse nthawi yokolola yambiri, zomwe zimapangitsa kuti mafakitale opangira zinthu azigwira ntchito tsiku ndi tsiku, zomwe zimapangitsa kuti pakhale mizere yambiri.
Nthawi yotumizira: Julayi-10-2026
